Znaczenie rąk

Na szczególną uwagę zasługują ruchy ramion. Strumień energii emocjonalnej przepływający przez nas/ą pierś mobilizuje energię motoryczną, przekładającą się na ruchy ramion. Ludzie otwarci emocjonalnie poruszają swobodnie ramionami, nie przyciskając ich do boków. To wyraża zaufanie, gotowość do komunikacji, chęć przekazania czegoś innym ludziom. Ja daję tobie - szeroki, otwarty gest; ty dajesz mnie - równie szeroki gest w swoją stronę. W regionach południowych -w Grecji, we Francji, Włoszech - ludzie rozmawiają ze sobą szeroko rozkładając ramiona. Mieszkańcy Północy, a także (przede wszystkim) ludzie żyjący w uprzemysłowionych krajach Europy Środkowej oraz na Wyspach Brytyjskich, trzymają ramiona blisko tułowia, poruszają nimi oszczędnie. W wytwornych, ?dobrych” rodzinach i w renomowanych internatach dzieciom i wychowankom każe się jeść z książkami włożonymi pod ramiona: nie wolno rozpierać się łokciami, to nie wypada. Dzieci mają się nauczyć odpowiedniego, eleganckiego zachowania. Dyscyplina i powściągliwość - oto cel. Ale kto stale powściąga uczucia - ten nic z siebie nie daje. Pohamowując naturalne ruchy - hamujemy także odruchy serca. Takie wychowanie blokuje uczuciowo, wtłacza człowieka w ciasny gorset przepisów, nakazów i zakazów. Człowiek staje się produktem społecznych nacisków i przymusów. Uczucia i emocje są w złym guście.
Swobodnym ruchem zakreślamy, zataczamy, opisujemy wokół siebie szeroki krąg relacji. Ramionami przyciśniętymi do boków możemy co najwyżej wykonywać ruchy marionetek: odrobinę do przodu, raczej krótkie pchnięcie niż wyciągnięcie ręki, odrobinę w prawo i w lewo - to raczej gest odrzucania niż ujmowania (brania, chwytania). Ręce opisują nie szeroki krąg, lecz spłaszczony czworokąt; to jak końskie klapki, skrócona perspektywa. Stopniowo się do tego przyzwyczajamy: boimy się zwracać na siebie uwagę, obawiamy się okazywania uczuć, cofamy się ze strachem przed każdym śmielszym ruchem, każdym żywszym odruchem - i uważamy za pomylonych i szalonych tych ludzi, którym obca jest ta sztuczna sztywność i dystans, którzy nie boją się uczuć, którzy nie dali się zniewolić i spętać.

Kiedy ktoś w czasie rozmowy opiera się swobodnie, zakłada ręce za głowę, tak że łokcie skierowane są prosto na prawo i lewo, jest to definitywny sygnał: ?Powiedziałem już wszystko, dla mnie sprawa jest zakończona”. Szeroko rozstawione łokcie bronią zajętej pozycji. W niedbałej i swobodnej pozie ciała - ciało jest przecież odsłonięte -tkwi może odrobina zarozumiałości: ?Jeśli idzie o mnie, to załatwione, wy musicie się jeszcze trochę pomęczyć. Tak czy owak, moja pozycja jest nie do ruszenia”.
Aby ułatwić wstawanie, często pomagamy sobie rękami - łokcie wyginają się wtedy łukowato, tworząc podporę. Osoba zmęczona stoi z ręką zgiętą w łokciu, opartą na biodrze. W obu przypadkach łokcie chronią nas w sytuacjach, kiedy jesteśmy szczególnie narażeni i bezbronni. Być może, to samo dotyczy dziewczyn z reklamowych fotosów: prezentują się w pozycji z ręką wspartą na biodrze, piersią podaną do przodu, z łokciem odchylonym w tył - po to, by chronić plecy.

Są dwa sposoby, za pomocą których ręce mogą skutecznie spełniać funkcję obronną. Podczas obrony aktywnej dłoń zaciśnięta w pięść staje się bronią zaczepną i za pośrednictwem dźwigni ramienia i przedramienia dosięga przeciwnika. Ręka także chwyta albo uderza w dowolny sposób. Jej siła ulega wzmocnieniu dzięki odpowiedniemu oddychaniu oraz napięciu muskulatury karku, barków i klatki piersiowej. Wyciągnięte ręce mogą odeprzeć atak - a także zastopować zbytnią natarczywość - są narzędziem nacisku. Wymachem ręki można coś odrzucić, odepchnąć albo rzucić do celu.
Podczas obrony pasywnej (defensywnej) ramiona próbują kryć ciało, pozostają blisko niego - skrzyżowane na piersiach, nad głową. Temu gestowi obronnemu często towarzyszy podciągnięcie barków.
Łokcie, z powodu kanciastej budowy i twardości, stanowią dobrą broń, a także symbolizują atak, ostre dążenie do celu i obronę. Osoby kłócące się, dorośli krzyczący na dzieci, a i same dzieci przyjmują często taką pozycję: szeroko rozstawione nogi, ręce wsparte na biodrach, łokcie groźnie skierowane na boki: ?Ja tu rządzę i potrafię się obronić!” Także rozmawiając, kiedy spodziewamy się z jakiejś strony ataku, podnosimy łokieć w geście obrony.

Ręce to także jeden z najważniejszych instrumentów aktywnej komunikacji pomiędzy nami i otoczeniem. Postrzegamy coś oczami -odbieramy obraz, który daje nam przybliżone pojęcie (wyobrażenie) o postrzeganym obiekcie czy zdarzeniu. Widzenie perspektywiczne umożliwia nam ocenę odległości i wielkości. Jednak dokładniejsze informacje i pojęcie o rzeczywistych stosunkach wielkości uzyskujemy dopiero wtedy, gdy rzeczy znajdują się w zasięgu naszej ręki, kiedy możemy ich dotknąć, kiedy poprzez ręce nawiążemy z nimi kontakt.
Podczas aktu komunikacji wskazujemy coś ręką, opisujemy coś gestem dłoni, rękami możemy także wyrazić nasze uczucia. Wobec takiej mnogości funkcji i możliwości komunikacyjnych naszych rąk wyraźnie widać ciasny gorset ograniczeń nakładany na nas przez wychowanie, dążące do zubożenia ekspresji ruchowej, zalecające powściągliwość, rezerwę i rezygnacje ze spontanicznych gestów. Wychowanie tłumi mowę naszych rak, odbierając nam tym samym jeden z najważniejszych środków pojmowania świata. Kto nie umie czy nie może wyrażać siebie ani doznawać drugiego człowieka za pośrednictwem rąk, ten traci jeden z najważniejszych instrumentów komunikacji i godzi się na zubożenie uczuciowe.
Ramiona odsuwają się od ciała, kiedy chcemy czegoś dotknąć, coś schwycić., wziąć albo oddać. Tym ruchem otwieramy się, odsłaniamy ciało, pozbawiając je bocznej linii obrony w postaci ramion i rąk. Musimy mieć więc zaufanie i pewność, że podczas takiej akcji (działania) nie przytrafi nam się nic złego; jeśli tak nie jest, ramiona odsuwają się od ciała niezbyt daleko, nadal pełniąc funkcję ochronną (obronną), pozostawiając ciału możliwość osłony.

O znaczeniu rąk nie świadczy jedynie ich sprawność ruchowa czy niezwykła wrażliwość, lecz także rozległość obszaru, który w korze mózgowej zajmuje reprezentacja ich ruchów i czucia. Kciuk i palec wskazujący zabierają - każdy osobno - więcej miejsca niż dziesięciokrotność pola kory odpowiadającego stopie i więcej niż reprezentacja całej głowy wraz ze wszystkimi jej narządami zmysłów.
Zróżnicowanie pól kory mózgowej pozwala na nieprzerwaną zmienną grę pomiędzy odczuwaniem i rozpoznawaniem z jednej, a reagowaniem i działaniem z drugiej strony. Te silne związki pomiędzy mózgiem, myślą a ręką znajdują także swój wyraz, w języku, słowotwórstwie i frazeologii: ujmować dłonią i pojmować, ujmujący, pojętny i pojęcie, ujmować sens, dotykać ręką i dotyczyć, trzymać i utrzymywać, chwytać coś i chwytać w lot… Czerpiemy (szczęście) pełnymi garściami i rozdajemy coś hojną ręką. Kiedy nie chcemy brać w czymś udziału, nie przykładamy do tego ręki.
Przy głębszej analizie widać, jak wiele ważnych, abstrakcyjnych pojęć i zwrotów wywodzi się ze skojarzenia z konkretnymi funkcjami ręki.